Güzel Makale Sunumu Nasıl Yapılır?

Sunum yapmak benim 1 sene öncesine kadar hayatımda derslerle ilgili en en en korktuğum şeydi. Ben üniversite 3.sınıfa kadar hiç sunum yapmadım (hazırlıktaki 1 tane 5 dakikalık sunum haricinde) ve zaten kendimi konuşurken çok iyi ifade edebilen bir insan değil(d)im, bir de üstüne koskoca hocaların önünde makale sunacağım he, resmen kalp krizi sebebi.

Neuroscience dersinden 2 tane sunum yapmamız gerekiyordu ama daha önce ne düzgün sunum hazırlamışım, ne de makale nasıl sunulur hakkında önceki haftalardaki öğrenci sunumları dışında bir örneğim yok. Ben kafama göre hazırladım bir sunum, ilk sayfaya makalenin adını yazdım, diğer sayfaya introduction/giriş yaptım, daha sonra results/sonuçlar ve discussion/tartışma sayfalarını da ekledim falan ve çıktım tahtaya sunmaya çalışıyorum ama ne cümleleri toparlayabiliyorum, ne ben kendi dediğimi anlıyorum, insanlar resmen kaşlarını çatmış anlamaya çalışarak bir bana bakıyor bir sunuma ama olmuyor yani hissediyorum. O bir saatlik sunum nasıl geçti, ben ne dedim, sonrasında derse hangi motivasyonla devam ettim inanın hatırlamıyorum. Peki ne oldu da benim sunumum bu kadar kötü oldu? Neleri değiştirdim de, şu an “keşke sınav yerine sunum olsa” diyorum?

Makale okuma

İlk sunumumda sunacağım makaleyi tabi ki okudum, ama sadece 1 kez okudum. Ben arkadaşlarımın bana anlattığı şeyleri bile bazen 1 kerede anlayamıyorum, ey Cemre sen koca makaleyi neden 1 kez okuyarak sunmaya kalktın? Sunacağım makaleyi şimdi baştan sonra komple bir okuyorum, bu makalenin derdi ne, ne anlatmak için yazılmış, bu araştırmalar bana ne diyor önce bir bunları anlamaya çalışıyorum.

Daha sonra makalede yapılan deneyleri ve çıkan sonuçları küçük küçük özet halinde geçtikleri paragrafların yanına yazıyorum “bu paragrafta bunu göstermiş/anlatmışlar” diye ama bunu kesinlikle ilk okuyuşta yapmıyorum. İlk sunumumda direk okurken önemli görülen yerleri boş bir kağıda geçirmiştim ve okumam bittiğinde elimdeki şey neredeyse makaleyle aynı uzunlukta bir not olmuştu. Neresi önemli, asıl sonuç ne hiçbir şey anlamamıştım, önüme ne gelirse “aa bu önemli” diye yazmıştım.

Bu kısa öz not alma aynı zamanda şunun için de gerekli, daha sonra bu notları sunuma geçirirken “hangisini yazsam, cümleleri nasıl toparlasam” derken notların içinde kayboluyorsunuz. Küçük notlar alırsanız sunuma geçirmek de kolay olur. Asıl vakit alan sunum hazırlamak zaten.

Sunum taslağı hazırlama

Sunumu hazırlarken önünüze taslak bir slayt açın. Ben hep düz beyaz arka plan kullanıyorum. Bir keresinde arkadaşım çiçek desenli ve ben de yazı yazma yeri dar olan bir arka plan seçmiştik ve bu çok eleştirildi. Hem profesyonel görünmüyor, hem de slaytta yazı ekleyebileceğiniz yer azalıyor.

Sunumumun ilk sayfası

İlk sayfaya sadece “MAKALE ADI ve ADIM” yazın, oraya bunu koymanız gerektiğini görünce hatırlarsınız. İkinci sayfaya “SUNUM TASLAĞI” yazın ve bu sayfa sırayla şu kelimeleri içersin: “AIM/amaç, INTRODUCTION/giriş, RESULTS/sonuçlar, SUMMARY/özet”. Böylece genel olarak sunuma neler koyacağınızı bilirsiniz. Ben genel olarak discussion kısmını sunuma ayrıca eklemiyorum, onun yerine oradaki bilgileri summary kısmına madde madde olarak ekliyorum. Üçüncü sayfaya deneyin amacını yazın, bu deney neden yapıldı, neyi araştırıyorlar, insanlar önce bir bunu öğrensin, daha sonra introduction kısmına geçebilirsiniz.

Güzel bir giriş sağlayın

Introduction kısmına sunumun konusu ile ilgili genel bilgileri, deneyde kullanılan önemli kimyasalları, hücreleri yazabilirsiniz. Intronuzun sunum konunuzla alakalı olması ve düzgün olması önemli. İnsanlar makaleyi dinlerken anlamak için neyi bilmeye ihtiyacı olacak, sıfır bilgisi olan birine anlatıyormuş gibi düşünün ve ona göre yazın. Mesala ben bağışıklık ve vücuttaki tepki ile ilgili bir sunumuma bağışıklığın ne olduğunu ve vücutta nasıl bir tepki oluştuğunu anlatarak başlamıştım, daha sonra hangi hücrelerin kullanıldığını ve bu hücrelere deney yapmak için hangi kimyasalın neden verildiğini yazmıştım. Zaten makalenin intro kısmı size bu bilgileri sağlar, alakalı olan literatür/bilgi kısmı oraya yazılmıştır, oradan kopya çekip fikir edinin. Eğer buraya bir figür koyuyorsanız, mutlaka altına referans verin, mesala Albert adlı kişinin 2016’da yayınlanan makalesinden mi aldınız, figürün altına küçük bir fontla “Albert, 2016” yazmanız yeterli.

Makaleyi okurken elbet aklınıza “neden bu hücreleri kullanmışlar, neden bu yöntemi uyguluyorlar” gibi küçük sorular takılabilir, bunların cevaplarını kendinize anlatıyormuş gibi introduction kısmına yazabilirsiniz. Mesala bir sunumumda HEK hücrelerini kullanmışlardı ve sunuma deneyde neden bu hücrelerin kullanıldığı, bu hücrelerin avantajları ve genel özellikleri ile ilgili bir slayt eklemiştim ve burası dinleyenlerin çok hoşuna gitmişti.

Metodları ve figürleri ne yapacağız?

Aynı introda olduğun gibi metodlarda da “bu deneyde bu antijenlerin miktarına nasıl bakmışlar? ELISA kullanmışlar” diyorum ve sonra ELISA’nın ne olduğunu, nasıl yapıldığını ve bizim deneydeki rolünü anlatan bir slayt koyduktan sonra makaledeki data bilgisini koyuyorum. Böylece dinleyenler bu metodun niye kullanıldığını ve nasıl bir şey olduğunu görüp deneyi çok daha iyi anlıyorlar. Makaleyi okurken sizin aklınıza takılabilecek, anlayamadığınız şeyler elbet başkalarının aklına da takılabilir ve onları açıklarsanız çok daha güzel olur.

Metodları bu şekilde ister introdan sonra “kullanılan metodlar” şeklinde bir bölüm olarak yazın, isterseniz result kısmında sonuçları gösterirken her bir deneyi ve sonucu anlatırken verin, siz bilirsiniz. Ben önce ayrı bölüm yapıyordum ama sonrasında deneyin sonucundan hemen önce yapmayı dinleyenler için daha anlaşılır buldum, o yüzden direk result kısmında anlatıyorum metodları.

Sıra geldi results kısmına, yani makaledeki asıl önemli olan ve sonuçları bize gösteren figürlere. Bunları sunuma nasıl ekliyorum? Results bölümünde her bir deney için küçük bir başlık vardır, örneğin “ribosome is responsible for protein synthesis”. Slaytın başına aynen bu cümleyi italik olarak büyük fontla slaytın başlığı olacak şekilde yazıyorum. Altına bu deneyin yapılma amacını ve hangi metodun kullanıldığını yukarıdaki metod bölümünde anlattığım gibi ekliyorum. Daha sonra farklı bir slayta data figürünü ekliyorum ve altına mutlaka Figure 1, Table 1 gibi figür bilgisini de ekliyorum. Figürün altına da tırnak içinde ya da kalın harflerle bu deneyin sonucunu, bize ne söylediğini yazıyorum.

Peki ya sunum sırasında?

“Sunum hazırlamakta ne var, kim onu çıkıp sunacak?” diyebilirsiniz, çok da iyi anlıyorum. Daha rahat bir sunum için birkaç tüyo vereceğim size şimdi. Bir tarafa sunumu, bir tarafa boş bir word dosyası açın ve bu boş dosyaya sunum sırasında söylemeyi planladığınız her şeyi ama her şeyi yazın. Ben bir slayt için bir paragraf yazıyorum genelde.

“Good morning everyone, I am Cemre and today, I am going to present you the article XX” diye başlıyorum ve daha sonra “in this article, they are trying to show XX…” diye devam ediyorum. Kağıda yazdığım şeyler arasında “here, you can see XX” gibi figür açıklamalarından tutun, kendi kendime yapacağım minik hatırlatma yorumlarına kadar her şey var. Bu benim sunum sırasında sunacağım asıl metin oluyor. Kağıdımı hazırladıktan sonra yazdırıyorum, önüme sunumu açıp okumaya başlıyorum ve her paragrafı numaralandırıyorum. Makalenin başlığının olduğu ilk sayfada paragrafın başında söylediğim girişi yapıyorum örneğin, buna 1 diyorum. Bunu okuya okuya hangi slaytta neyden bahsedeceğim, hangi figür neyi anlatıyordu, bu slayttan sonra hangi slayt gelecek hepsini ezberlemiş oluyorum.

Sunum yazımın ilk iki parafragı

Sunum sırasında heyecanlanmanız çok çok normal, ben genelde elime sıkayım diye kalem alıyorum ya da pointer varsa onu tutuyorum. O an herkes size bakıyormuş gibi gelebilir ama aslında herkes “bitse de gitsek” diye düşünüyor ya da aklında akşam buluşacağı arkadaşı falan var. O yüzden yaptığınız küçük hataları kimse fark etmeyecek, inanın bana. Ben proje dersimin sunumunda çok önemli bir kimyasalın yaptığı işi yanlış söyledim ve o sırada bütün hocalarımız sunumumu dinliyordu. Ama kimse de “bu kız ne diyor, daha ne kullandığını bilmiyor” demedi. Dediyse de içinden dedi en azından, kafama kırmızı domates yemedim yani.

Bir arkadaşım bana sunum stresi için şunu söylemişti: “Cemre, o an ne hakkında sunarsan sun, kimse o konuyu senden daha iyi bilmiyor, en çok çalışan ve en hakim olan sensin. O yüzden hatalarını görmeyecekler ve herkes sana orada yaptığın şey için saygı duyacak çünkü sunum yapmanın ne kadar zor olduğunu biliyorlar”. Kimse bunun farkına varamıyor ama aslında bu o kadar doğru ki. Hocalar da senin konuyu ne kadar bildiğine değil, karşındakine bilgiyi ne kadar net bir şekilde aktarabildiğine bakıyorlar, o yüzden çok da umursamayın hataları.

Bir yerde yanlış mi anlattınız, “baştan anlatıyorum” deyip başa sarın. Düzelttiğiniz sürece hiç sorun yok. Ya da bir türlü anlayamadığınız bir kısım mı var, “burada yardım edebilir misiniz” diye hocanızdan yardım isteyin, ama bunu bence sunumdan önce kendisine haber verin. Pat diye sorduğunuzda hazırlıksız olduğunuzu ya da çalışmadığınızı düşünmesin.

Toparlamayı unutmayın

Sunumu hazırladınız, her datayı güzelce sundunuz ve sunum bitti. En son olarak amacı, metodları ve sonuçları anlatan 8-10 maddelik bir özet sayfası yapmayı unutmayın. Bu özet için de makalenin “abstract/özet” kısmından kopya çekebilirsiniz ya da discussion kısmındaki bilgileri toparlayabilirsiniz. İlk maddeniz deneyin amacı olmalı, daha sonra 5-6 madde hangi sonuçları elde ettiler ve 1-2 madde de bu sonuçları nasıl yorumladılar, bu şekilde yapabilirsiniz.

En sona da “dinlediğiniz için teşekkürler” temalı samimi bir fotoğraf/yazı eklerseniz sunumunuzu hazır sayabilirsiniz ve aşağıdaki fotoğraf gibi kalmazsınız 😀

Minik bir not: Ben aynı slayta sonradan gelmesi gereken figürler dışında slaytlar arası animasyon gibi şeyler eklemiyorum, bence dikkati dağıtıyor ve çocuksu duruyor.

Adımları gösteren Smart Art


Minik bir not 2: Eğer bir slayta yazacak 1), 2), 3) gibi numaralandırılacak adımlı bir şeyiniz varsa, bunu smart art olarak ekleyebilirsiniz. Tamamen yazı dolu bir sunumdansa bu şekilde animasyon daha güzel olur.

Minik bir not 3: En çok soru figürlerin yorumlanması üzerinden geliyor ve sunumun en önemli kısmı da figürleri iyi açıklayabilmeniz, bu yüzden figürleri iyi anladığınızdan emin olun.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir